FAQ

+ Wat zijn kernwapens?
Het essentiele verschil tussen een nucleair en een conventioneel wapen is, kort samengevat, de enorme vernietigingskracht van een nucleaire ontploffing (1000 tot 1.000.000 keer zo sterk als de grootste conventionele ontploffing). Daar bovenop komt de blootstelling aan nucleaire straling, wat grote gebieden voor lange tijd onbewoonbaar kan maken en stralingsziekte tot gevolg heeft aan degenen die geraakt worden.

De energie die vrijkomt bij de fusie of splijting van atomen vormt de vernietigingskracht. Kernbommen die werken met splijting heten atoombommen, die met fusie waterstofbommen.

Bij kernwapens komt 85% van de energie vrij in de vorm van schokgolven, een verblindende lichtflits en extreme hitte. De rest van de energie komt vrij in de vorm van straling. De vernietigende kracht is dus drievoudig: explosie, hitte (met als gevolg vuurstormen) en straling.

Er wordt een onderscheidt gemaakt tussen strategische (lange-afstands intercontinentale) en tactische (korte-afstands slagveld) kernwapens. De eerste zijn bedoeld voor pure vernietiging, de tweede voor een continentale oorlog (in Europa, volgens Koude Oorlogs-scenario’s).

Het grootste kernwapen ooit getest is de Russische ‘Tsaar Bom’, van 50 megaton. Als deze bom boven de Eiffeltoren in Paris tot ontploffing zou worden gebracht, zou de lichtflits tot in Berlijn te zien zijn, zouden raamluiken rammelen in Londen, en zouden de 300 inwoners van het rustieke Franse plattelandsdorpje Fains-la-Folie (100 km van Paris) derdegraads brandwonden oplopen. De kleinste kernwapens die vandaag de dag nog in gebruik zijn, hebben een explosieve lading van 0,3 kiloton, genoeg om Vaticaanstad weg te vagen.

+ Wat maakt kernwapens zo bijzonder?

Ten eerste: Kernwapens hebben een enorme vernietigende kracht. Eén enkele bom kan een hele stad platleggen. Door hun enorme kracht hebben kernwapens een verandering in wereldwijde oorlogsstrategieën bewerkstelligd: in plaats van overwinning op het slagveld werd het totaal vernietigen van de vijand een optie.

Ten tweede: Er is veel rond kernwapens wat mensen niet weten. Mensen denken bijvoorbeeld dat kernwapens maar twee keer zijn gebruikt. Er hebben echter meer dan 2000 kernexplosies plaats gevonden, de meeste in testzones. Als gevolg hiervan zijn er verspreid over de wereld enorme gebieden waar door radioactieve vervuiling de komende duizenden jaren geen mens kan wonen.

Ten derde: Er zijn wereldwijd nog steeds zo’n 15.395 kernbommen! Ten vierde: Omdat het werkelijk gebruiken van kernwapens zo onvoorstelbaar is, en het debat daarover zo ingewikkeld, kiezen de meeste politici er voor het dan maar gewoon niet te hebben over nucleaire ontwapening. In de laatse jaren heeft het debat echter aan aandacht gewonnen.

+ Wat is het probleem met kernwapens?

Op het hoogtepunt van de Koude Oorlog waren er meer dan 70.000 kernwapens. Ondanks reducties zijn er vandaag de dag nog steeds meer dan 15.000 opgeslagen. De overgrote meerderheid hiervan is in het bezit van de VS en Rusland.

De risico’s hiervan zijn enorm.

Ten eerste: een ongeluk zit in een klein hoekje. Het bezitten van kernwapens in op zich zelf al een enorm risico, omdat het gebruik ervan zulke enorme consequenties heeft.

Ten tweede: het aantal landen dat kernwapens bezit neemt gestaag toe.

Ten derde: met het verspreiden van kennis en het daadwerkelijke bezit van kernwapens, groeit het risico dat ze in de verkeerde handen vallen, bijvoorbeeld die van terroristen. Bovenal vindt PAX het moreel onacceptabel om terug te vallen op afschrikking met nucleaire vernietiging als middel om de wereldvrede te bewaken.

Kernwapenverbod

+ Waarom kernwapens verbieden?

Kernwapens zijn de enige massavernietigingswapens die nog niet door een internationaal verdrag verboden zijn, ook al hebben ze de grootste vernietigende capaciteit van alle wapens. Een verbod op kernwapens maakt het bezit en de inzet van kernwapens niet alleen illegaal voor landen, het is meteen het startpunt voor de volledige eliminatie. Een wereldwijd verbod op kernwapens kan in de nabije toekomst door voldoende publieke druk en politiek leiderschap worden bereikt. Landen die voor de eliminatie van kernwapens pleiten zouden zich ook moeten aansluiten bij de onderhandelingen over een internationaal verbod op kernwapens.

+ Hoe zou een kernwapenverbod eruit moeten zien?

Een kernwapenverbod is een alomvattend verbod op het gebruik, bezit, ontwikkeling, productie, financiering, stationering en overdracht van kernwapens onder alle omstandigheden en op assistentie bij of aanmoediging van verboden handelingen. Het kernwapenverbod moet de volledige eliminatie van kernwapens verplicht stellen en moet voorzien zijn van een kader om dit doel te bereiken. Het verbod is niet nodig om specifieke maatregelen voor eliminatie vast te stellen. Ondertekenaars kunnen instemmen met relevante maatregelen en tijdlijnen als onderdeel van het implementatieproces (door middel van protocollen of andere passende juridische instrumenten). Het verdrag zou ook positieve verplichtingen voor staten moeten bevatten, zoals het waarborgen van de rechten van slachtoffers en overlevenden van kernwapens, de benodigde maatregelen tegen de schade in de getroffen gebieden en het verstrekken van internationale samenwerking en bijstand om de verplichtingen van het verdrag na te kunnen gaan.

+ Geven kernwapenstaten hun arsenalen op zodra er een kernwapenverbod is?

Het verbieden van kernwapens is niet hetzelfde als kernwapens elimineren. Een verbod is wel een nieuw vertrekpunt voor het bereiken volledige ontwapening. De ontmanteling van alle kernwapenarsenalen zal een lang proces zijn, maar een duidelijke internationale afkeuring van deze wapens zal essentieel zijn voor de verdere onderhandelingen over nucleaire ontwapening. Een verbod op kernwapens zal het onderhoud en de ontwikkeling van kernwapens lastiger maken, zowel voor de huidige kernwapenstaten als voor potentiële nieuwe kernwapenstaten. Het creëert betere voorwaarden voor daadwerkelijke ontwapening. Een kernwapenverbod dat wordt geleid door niet-kernwapenstaten kan andere inspanningen voor ontwapening versterken, zoals de ratificatie van het Kernstopverdrag (Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty, afgekort tot CTBT), een verdere afname van de kernwapenarsenalen en de verlaging van de paraatheid van kernwapens (‘de-alerting’). Een kernwapenverbod zal niet de bilaterale of multilaterale onderhandelingen tussen kernwapenstaten over de vermindering van het aantal kernwapens blokkeren.

+ Wat als de kernwapenstaten niet mee doen?

Het internationaal verbod op kernwapens zelf kan eenvoudig zijn, het zal niet elke complexe stap van alle landen op weg naar volledige eliminatie vaststellen. In plaats daarvan is het een nieuw vertrekpunt voor het bereiken van dat doel. Wat ten grondslag ligt aan de groeiende oproep voor een kernwapenverbod is de overtuiging dat het veranderen van de juridische status met betrekking tot kernwapens een belangrijke impact zal hebben op de landen die er nog steeds voor kiezen om kernwapens wel in veiligheid strategieën of -doctrines op te nemen. Als het verdrag eenmaal in werking treedt, zou het elke verklaring waarom sommige staten nog legitiem kernwapens mogen bezitten ter discussie stellen.

+ Wat is de Open-ended Working Group (OEWG)?

In december 2015 stemde de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties voor de oprichting van een speciale werkgroep die het mandaat zou hebben voor het opstellen van “concrete effectieve juridische maatregelen en normen” die nodig zijn voor “algehele nucleaire ontwapening”. De eerste sessie werd van 22-26 februari 2016 (Genève) gehouden; de tweede sessie vond plaats van 2 tot 13 mei 2016 (Genève); de laatste sessie werd gehouden op 5, 16 en 17 en 19 augustus (Genève).

+ Wat gebeurde er tijdens de Open-ended Working Group (OEWG)?

Tijdens de OEWG werden verschillende plenaire sessies en panelgesprekken gehouden tussen staten, experts en NGO’s over concrete en effectieve maatregelen en wettelijke voorschriften die nodig zijn om te komen tot een kernwapenvrije wereld. Wederom stond de grote bezorgdheid over de  catastrofale humanitaire gevolgen van elke vorm van gebruik van kernwapens centraal.

Veel landen benadrukten het belang van een nieuwe focus in het kernwapendebat: in plaats van ons enkel te richten op het verkleinen van de rol van kernwapens zouden we het kernwapen moeten stigmatiseren, waardoor kernwapens binnen de publieke opinie en het internationale beleid niet meer geaccepteerd worden. Dit strookt met de zogenaamde ‘humanitarian pledge’, de belofte van landen voor het verbieden en elimineren van kernwapens, vanwege hun onacceptabele humanitaire gevolgen, impact op milieu en alle andere bijbehorende risico’s.

Tijdens eerste twee sessies van de OEWG steunde een meerderheid van landen de oproep voor de dringende start van de onderhandelingen over een verdrag dat kernwapens verbiedt, ook zonder de steun van de kernwapenstaten. Verscheidene regeringen merkten in hun afsluitende verklaringen van de mei-sessie op dat er nu twee kampen lijken te zijn: degenen die proberen om de status quo te handhaven en degenen die het willen veranderen. De landen die verandering willen laten zich niet afschrikken door de voortdurende boycot van de werkgroep door de negen kernwapens en hebben aanzienlijke vooruitgang geboekt in de weg naar de internationaal kernwapenverbod: Tijdens de slotsessie OEWG in augustus heeft een overgrote meerderheid van landen aanbevolen dat de aankomende Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in het kader moet staan van de start van onderhandelingen over een internationaal verbod op kernwapens in 2017.

+ Waarom is de Algemene Vergadering van de VN in oktober 2016 nu zo belangrijk?

Het mandaat van de OEWG was om de overeengestemde aanbevelingen voor te leggen aan de aankomende Algemene Vergadering van de VN (oktober 2016). Een meerderheid heeft uiteindelijk voor de tweede versie van het rapport gestemd, met daarin de volgende tekst opgenomen:

“The convening by the General Assembly of a conference in 2017 open to all states, international organisations, and civil society, to negotiate a legally binding instrument to prohibit nuclear weapons leading towards their total elimination”.

Deze zinsnede werd herhaaldelijk uitgesproken op de OEWG vergadering op 16 augustus. De meeste regionale groepen uit Afrika, Latijns-Amerika, het Caribisch gebied en de Pacific-eilanden hebben hun steun uitgesproken voor een conferentie in 2017. Voor de eerste keer heeft ook de ASEAN-groep hun collectieve stem toegevoegd aan deze oproep. De boodschap is duidelijk: de meerderheid wil onderhandelingen beginnen in 2017.

De belangrijkste aanbeveling luidt als volgt:

“The Working Group recommended with widespread support for the General Assembly to convene a conference in 2017, open to all States, with the participation and contribution of international organizations and civil society, to negotiate a legally-binding instrument to prohibit nuclear weapons, leading towards their total elimination, as outlined in paragraph 34. The Working Group recognized that other States did not agree with the above recommendation and that they recommended that any process to take forward multilateral nuclear disarmament negotiations must address national, international and collective security concerns and supported the pursuit of practical steps consisting of parallel and simultaneous effective legal and non-legal measures to take forward multilateral nuclear disarmament negotiations, as outlined in paragraphs 40 and 41 for which there was no agreement. The Working Group further recognized the views expressed on other approaches.”

Tijdens de slotsessie op 19 augustus hebben alle landen gestemd om het rapport goed te keuren. Hier is de officieuze lijst te vinden (de VN heeft deze stemming niet officieel geregistreerd).

Nederland

+ Waar stond Nederland tijdens de OEWG en stemmingen over verbod op kernwapens?

Nederland onthield zich van stemming over het gehele rapport van de OEWG over nucleaire ontwapening en legde pas op de allerlaatste dag een verklaring af. Tijdens de eerste werkgroep sessies, sprak Nederland namens de zogenaamde ‘progressive approach’ groep. Deze groep van ongeveer 24 staten presenteerden een werkdocument waarin zij een zogenaamde ‘progressive approach’ introduceerden, met een aantal voorstellen voor diverse juridische en niet-juridische maatregelen om tot nucleaire ontwapening te komen. Deze ‘progressive approach’ werd echter door een meerderheid van staten als niet progressief gezien, omdat het niet expliciet spreekt over een verbod of een juridische maatregel tegen bezit, gebruik, dreigen met gebruik van kernwapens. Het juridisch hiaat blijft op dat vlak dus onverminderd bestaan.

Na de stemmingen hebben Nederland en Noorwegen een gezamenlijke stemverklaring afgelegd, waarin Nederland aangaf dat er sprake was van “disagreements on timing, sequencing and modalities. Despite that, we will continue to work in the context of Article 6 of the NPT towards making further progress towards nuclear disarmament to create conditions that will allow for negotiations for credible and effective prohibition on nuclear weapons.”(van der Kwast, Henk Cor, Open-ended Working Group Taking Forward Multilateral Nuclear Disarmament Negotiations”, 19 August 2016, unofficial transcription)

Meer over het stemgedrag van Nederland en andere landen tijdens de OEWG is hier te vinden.

+ Wat was ook alweer het eindresultaat van het Teken tegen kernwapens Burgerinitiatief?

Op 28 april 2016 vond het Kamerdebat over het burgerinitiatief Teken tegen kernwapens plaats.

Het burgerinitiatief van PAX, het Nederlandse Rode Kruis en de ASN bank is ondertekend door 45.608 Nederlanders. Tijdens het Kamerdebat schaarden vijf politieke partijen zich achter het voorstel  PAX om een nationaal verbod in te voeren, een meerderheid van de Kamer wil dat Nederland internationaal gaat pleiten voor een verbod op kernwapens. Minister Koenders heeft tijdens het debat toegezegd aan de wens van de Kamer tegemoet te komen tijdens de OEWG in Genève. Op 17 mei 2016 zijn de volgende vier moties aangenomen:

  • 28 april 2016,  Motie Servaes (PvdA) c.s.(andere indieners  Sjoerdsma (D66), Van Bommel (SP), Van Tongeren (GroenLinks) en Voordewind (CU))
    Dictum: verzoekt de regering om, zich binnen de open-ended working group actief in te zetten voor doeltreffende maatregelen, waaronder de start van onderhandelingen over een internationaal verbod op nucleaire wapens, om te komen tot een kernwapenvrije wereld;
    verzoekt de regering tevens om, ook andere lidstaten van het NAVO-bondgenootschap bij deze onderhandelingen te betrekken, (Kamerstuk 34419 nr 11)
  • 28 april 2016,Motie Sjoerdsma (D66) en Van Bommel (SP)
    Dictum: verzoekt de regering, de Kamer inzage te bieden in de bilaterale verdragen tussen de VS en Nederland (Kamerstuk 34419 nr 9)
  • 28 april 2016,Motie Sjoerdsma (D66) en Servaes (PvdA)
    Dictum: verzoekt de regering, het moment van de ongewenste modernisering van de kernwapens in Europa te gebruiken om een impuls te geven aan wereldwijde nucleaire ontwapening, (Kamerstuk 34419 nr 10)
  • 28 april 2016,Motie Voordewind (CU)
    Dictum: verzoekt de regering, in overleg met Amerika te werken aan het gefaseerd afstoten van de Nederlandse kernwapentaak, (Kamerstuk 34419 nr 12)
+ Wat heeft de Tweede Kamer nog meer gedaan voor nucleaire ontwapening?

Het is niet de eerste keer dat de Tweede Kamer zich sterk heeft uitgesproken over nucleaire ontwapening. Een overzicht van alle aangenomen moties over nucleaire ontwapening is hier te vinden. 

Overig

+ Welke landen hebben kernwapens?

De VS, Rusland, Engeland, Frankrijk, China, India, Pakistan en Noord Korea hebben allen kernwapens. Israel heeft nooit publiekelijk erkent dat het kernwapens in het bezit heeft, maar het is een publiek geheim dat dat wel zo is.

Naast deze landen zijn er verschillende NAVO-lidstaten met Amerikaanse kernwapens op hun grondgebied – opgeslagen om te worden gebruikt in een Europese continentale oorlog. deze staten zijn Duitsland, België, Italië, Turkije en Nederland.

+ Wat zijn kernkoppen en overbrengingsmiddelen?

Een kernwapen bestaat uit een kernkop en een overbrengingsmiddel.

Een overbrengingsmiddel (bijvoorbeeld: een kruisraket) kan één of meerdere kernkoppen bevatten.

Overbrengingsmiddelen kunnen zijn: vliegtuigen, onderzeeers, intercontinentale raketten, etcetera, etcetera… 

+ Is het legaal om kernwapens te gebruiken?

Internationaal humanitair recht, of Oorlogsrecht, is het lichaam van regels dat bepaalt hoe staten zich moet gedragen tijdens oorlogstijd. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan vijandelijke soldaten die zich hebben overgegeven te doden, en het is verboden weerloze burgers die niet meedoen aan de strijd te vermoorden.

De effecten van een nucleair wapen reiken veel verder dan soldaten, en ze blijven voelbaar lang na de initiële ontploffing. Toen de verenigde Staten de bom op Hiroshima liet vallen, werd in één klap 90% van Hiroshima’s medische gemeenschap gedood. De hitte die vrijkwam bij de explosie, geschat boven een miljoen graden Celsius, was zo enorm dat de lucht zelf in brand vloog. Radioactieve deeltjes besmetten grote gebioeden, en veel blootgestelde burgers stierven aan de gevolgen van stralingsziekte of kregen later verschillende vormen van kanker. Kernwapens maken geen verschil tussen soldaten en burgers.

In mei 2010 toonden ondertekenaars van het non-proliferatieverdrag voor het eerst hun zorg over de catastrofale humanitaire consequenties van welk gebruik van kernwapens dan ook. Daarnaast riepen ze alle staten in de wereld op zich ten alle tijden te houden aan internationaal recht, waaronder internationaal humanitair recht.

Het verbinden van internationaal humanitair recht aan kernwapens ondersteund de kansen die er zijn om toekomstig gebruik van deze wapens te voorkomen, door ze simpelweg te verbieden. Dit is eerder al gebeurd met biologische en chemische wapens.

Het Internationaal Gerechtshof, ‘s werelds hoogste authoriteit wat betreft de interpretatie van internationaal recht, stelde in 1996 dat ‘ het dreigen met, of gebruik van, kernwapens in het algemeen in strijd met de regels van internationaal recht die gelden bij gewapend conflict zou zijn, en in het bijzonder met de principes en regels van internationaal humanitair recht’.

+ Is het legaal om kernwapens te hebben?

Volgens het nucleaire non-proliferatieverdrag (NPV) is het illegaal om kernwapens te maken, kopen of te stelen. Voor de vijf landen die voor 1967 hun kernwapens testten is er echter een uitzondering gemaakt. Deze vijf (China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten) is het niet verboden kernwapens te hebben, maar zijn juridisch wel verplicht over nucleaire ontwapening te onderhandelen. Alle landen ter wereld zijn lid van het NPV, behalve India, Pakistan, Israel en Noord Korea.

In 1946, in haar eerste resolutie ooit, besloot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een commissie in te stellen om te werken aan het ‘verwijderen van kernwapens en alle andere wapens die kunnen worden gebruikt voor massavernietiging uit nationale wapenarsenalen’. Deze commissie werd uiteindelijk het Internationaal Atoom Agentschap (IAEA). Het IAEA helpt landen met het ontwikkelen van vreedzame toepassingen van nucleaire technologie (zoals energiewinning en geneeskunde), en bewaakt tegelijk dat deze landen die kennis niet gebruiken om kernwapens te maken.

Het NPV verlangt van landen dat ze een overeenkomst met de IAEA sluiten waarin wordt afgesproken hoe wordt samengewerkt bij ontwikkeling en bewaking.

In het NPV hebben de kerwapenstaten afgesproken te onderhandelen over nucleaire ontwapening. Het verdrag is nu ruim veertig jaar van kracht, maar er zijn nog steeds zo’n 23.000 kernwapens in de wereld. Sinds 1997 circuleren er dan ook al voorstellen binnen de Algemene verdagering van de VN voor een verdrag dat kernwapens illegaal maakt voor IEDEREEN. Omdat sommige landen de politieke macht die komt met kernwapens te belangrijk vinden, is er echter nog niet begonnen met werkelijke onderhandelingen voor zo’n verdrag.

+ Zijn ze eigenlijk niet nuttig?

Hebben kernwapens er niet voor gezorgd dat de Tweede Wereldoorlog tot een einde kwam?
Toen het eerste kernwapen werd getest, had Duitsland zich al overgegeven. Er bestaat verder veel twijfel of de bommen op Hiroshima en Nagasaki echt de doorslag hebben gegeven tot japans overgave, of dat dat de oorlogsverklaring van Rusland aan Japan was.

Hebben kernwapens niet het ‘koude’ in de Koude Oorlog bewaard?
De kernwapenrace tussen de Sovjet-Unie en de VS heeft wellicht voorkomen dat de twee direct met elkaar in oorlog traden, maar er werd niet voorkomen dat ze op ander terrein tegen elkaar gingen vechten, bijvoorbeeld in Vietnam. Het ontwikkelen van de kernbom heeft geen einde gemaakt aan oorlog.

Hebben we ze niet nodig om te voorkomen dat terroristen of ‘schurkenstaten’ ze gebruiken?
Hoe meer kernwapens er zijn, des te groter de kans dat ze kwijt raken, worden gestolen, of per ongeluk gebruikt. de enige manier om ze uit handen van kwaadwillenden te houden, is om ze uit iedereens handen te houden.

+ What are nuclear weapons?

The basic difference between a nuclear and a conventional weapon is, to put it shortly, the enormous destructive power of a nuclear blast (1000 or even 1.000.000 times as strong as the biggest conventional blast). On top of that comes the exposure to nuclear radiation, which can make large areas inhabitable for long times and cause radiation sickness to those exposed.

The energy that is released with the fusion or fission of atoms forms the destructive power. Nukes that work through fission are called atom bombs, nukes that work through fusion hydrogen bombs.

With nukes 85% of the energy is released through shockwaves, a blinding flash of light and extreme heat. The rest of the energy is released through radiation. The destructive effect is thus threefold: explosion, heat (which causes firestorms) and radiation.

There is a distinction being made between strategic (long-range inter-continental) and tactical (short-range battlefield) nuclear weapons. The former are ment for pure destruction, the latter for a continental war (in Europe, according to Cold War-scenario’ s).

The biggest nuclear weapon ever tested was the Russian ‘Tsar Bomb’, at 50 Megatons. If this bomb were detonated over the Eiffel Tower in Paris, the flash would be visible in Berlin, window panes would shatter in London, and the 300 inhabitants of the rustic countryside village Fains-la-Folie (100 km from Paris) would suffer from third degree burns. The smallest nuclear weapons deployed today carry a 0,3 kiloton explosion, enough to wipe away Vatican City. 

+ Why are nuclear weapons so special?

First Nukes have terrible destructive capacity. A single bomb can flatten an entire city. Due to that power, they forced a change in global war strategy: instead of battlefield victories, total enemy annihilation became a real possibility.

Second There is a lot about nuclear weapons that people don’t know. For example, most people think that nukes were only used twice. But actually, over 2000 nuclear explosions have taken place, most of them on nuclear test sites. As a result, there are huge areas that cannot sustain human life due to radioactive pollution that will last for thousands of years.

Third There are still about 15.395 of them around the globe!!!

Fourth Since the use of nukes is so inconceivable, and the debate around the right to have them is so complicated, a lot of politicians just tend to keep quiet on the issue of nuclear disarmament.

However in the last few years, a renewed debate has sprung up.

+ What is the problem with nuclear weapons?

At the top of the Cold War there were more than 70.000 nukes around. Despite reductions there are nowadays still some 15.395 stockpiled, of which most are in the possession of the USA and Russia.

The risks are enormous. First and foremost: accidents can never be ruled out completely. Having nukes is in itself a big risk, since the use of them has such catastrophic consequences.

Second, the number of countries that possess nukes is growing.

Third, with the spread of knowledge and the actual possession of nuclear weapons, the risk grows that they fall into the wrong hands, e.g. those of terrorists groups.

Above all, PAX finds it morally unacceptable to refer to deterrence with nuclear destruction as a means for a peaceful world. 

Nuclear weapons ban treaty

+ Why do we need to ban nuclear weapons?

Nuclear weapons are the only weapons of mass destruction not yet prohibited by an international convention, even though they have the greatest destructive capacity of all weapons. A global ban on nuclear weapons is long overdue and can be achieved in the near future with enough public pressure and political leadership. A ban would not only make it illegal for nations to use or possess nuclear weapons; it would also help pave the way to their complete elimination. Nations committed to reaching the goal of abolition should begin negotiating a ban now. 

+ What should be in the ban treaty?

The treaty should be a non-discriminatory international legal instrument that would prohibit its parties, their nationals, and any other individual subject to its jurisdiction from engaging in the development, production, testing, acquisition, stockpiling, transfer, deployment, threat of use, or use of nuclear weapons, as well as assistance, financing, encouragement, or inducement of these prohibited acts.  It should also provide an obligation for the complete elimination of nuclear weapons and a framework to achieve it. The ban treaty would not need to establish specific provisions for elimination, but states parties to the treaty could agree to relevant measures and timelines as part of the implementation process, through protocols or other appropriate legal instruments. The treaty should also Include positive obligations for states parties, such as ensuring the rights of victims and survivors of nuclear weapons, requiring actions to address damage to affected environments, and providing for international cooperation and assistance to meet the obligations of the instrument. 

+ Will the nuclear-armed states give up their arsenals if a ban treaty is negotiated?

Banning nuclear weapons is not the same as eliminating them. A ban will be a necessary starting point for disarmament to happen. While the dismantlement of all nuclear arsenals might be a long process, a clear international rejection of these weapons is going to be an essential component of future disarmament efforts. A ban on nuclear weapons will make the maintenance and development of nuclear weapons less attractive and more difficult, both for existing nuclear weapons possessors and potential new ones. It will create better conditions for effective disarmament measures. A ban on nuclear weapons lead by non-nuclear weapon states can and should work as mutually reinforcing to other disarmament efforts by nuclear-armed states, such as the ratification of the test-ban treaty, further reductions of arsenals, and de-alerting. A ban does not preclude or prevent bilateral or multilateral agreements to reduce numbers of warheads between nuclear armed states. 

+ How will it work if nuclear armed countries don't join?

The ban treaty itself can be straightforward, and doesn’t need to include every complex step towards elimination by all nations. Instead it would put in place the basic framework for reaching that goal. Underpinning the growing call for a ban is a firm belief that changing the “rules” regarding nuclear weapons would have a significant impact beyond those states that may formally adopt such an instrument at the outset. The ban treaty, once in force, would powerfully challenge any notion that possessing nuclear weapons is legitimate for some states. 

+ What is the Open-ended Working Group (OEWG)?

The United Nations General Assembly voted in December 2015 to establish a special working group with a mandate to develop “legal measures, legal provisions and norms” for achieving a nuclear-weapon-free world. The first session was held in Geneva from 22-26 February 2016; the second session was held 2-13 May 2016; the final session was held on 5, 16 and 17 (p.m. only) and 19 August in Geneva. 

+ What happened at the Open-ended Working Group (OEWG)?

The Working Group discussed the current status of the international nuclear disarmament and non-proliferation regime with a view to identifying areas where additional legal measures, provisions and norms will need to be elaborated or concluded to attain and maintain a world without nuclear weapons. The work of the Working Group was underpinned by deep concern over the threat to humanity posed by the existence of nuclear weapons and the catastrophic humanitarian consequences of any detonation.

Many States emphasized the need to shift from a focus on reducing the role of nuclear weapons to stigmatizing nuclear weapon, including by changing international and public attitudes regarding policies and practices that are premised on the acceptance of nuclear weapons. This shift would be consistent with the humanitarian pledge for the prohibition and elimination of nuclear weapons, in which subscribing States commit to stigmatise, prohibit and eliminate nuclear weapons in light of their unacceptable humanitarian consequences, environmental impact and other associated risks.

The first two sessions of the OEWG made it clear that a majority of governments support the urgent start of negotiations of a treaty banning nuclear weapons, even without the support of the nuclear armed states. Several governments noted in their concluding statements from the May session that there now seem to be two sides – those who seek to preserve the status quo and those who want change. Participating governments were undeterred by the continued boycott of the working group by the nine nuclear-armed states and made substantial progress towards the negotiations of a new nuclear weapons ban treaty by listing the specific elements that should be prohibited by a new treaty and the normative and practical implications that it would have once completed.

+ Why is the UN General Assembly in October 2016 so important?

The mandate of the group was to present agreed recommendations to the 2016 UN General Assembly. The August session was focused on adopting a report for the UN General Assembly. However, it was clear from discussions that there would not be a clear agreement There were several versions of the report circulated, and the second draft the majority spoke, in one voice:

“The convening by the General Assembly of a conference in 2017 open to all states, international organisations, and civil society, to negotiate a legally binding instrument to prohibit nuclear weapons leading towards their total elimination”.

That phrase was heard repeatedly at the 16 August session of the Open Ended Working Group. It was repeated by  most regional groups- CELAC, Africa Group, ASEAN and the Pacific Island states (that’s about 101 for those who are counting), and the message is clear: the majority want negotiations to begin in 2017.

The key recommendation reads:

The Working Group recommended with widespread support[3] for the General Assembly to convene a conference in 2017, open to all States, with the participation and contribution of international organizations and civil society, to negotiate a legally-binding instrument to prohibit nuclear weapons, leading towards their total elimination, as outlined in paragraph 34. The Working Group recognized that other States[4] did not agree with the above recommendation and that they recommended that any process to take forward multilateral nuclear disarmament negotiations must address national, international and collective security concerns and supported the pursuit of practical steps consisting of parallel and simultaneous effective legal and non-legal measures to take forward multilateral nuclear disarmament negotiations, as outlined in paragraphs 40 and 41 for which there was no agreement. The Working Group further recognized the views expressed on other approaches.

In the closing session of the working group on 19 August, nations voted on whether to adopt the report. The UN did not record how individual states voted, only the number of yes, no, and abstention votes. An unofficial list can be found here: http://www.icanw.org/campaign-news/support-for-a-conference-in-2017-to-negotiate-a-treaty-banning-nuclear-weapons/ 

The Netherlands

+ What is the position of the Netherlands?

The Netherlands abstained from the vote on the final report, and did not present any national statements during the August meetings of the working group, until the final day.

Earlier in the working group meetings, the Netherlands aligned itself with the so-called “progressive approach” group. A grouping of about 24 states that supported a working paper which reemphasised previously agreed recommendations, like entry into force of the Comprehensive Test Ban treaty, or negotiation on a fissile materials treaty.

The Netherlands delivered a statement at the final session of the working group, and said there are “disagreements on timing, sequencing and modalities. Despite that, we will continue to work in the context of Article VI of the NPT towards making further progress towards nuclear disarmament to create conditions that will allow for negotiations for credible and effective prohibition on nuclear weapons”.  [unofficial transcription]

More on the Dutch position and behaviour can be found here: http://nonukes.nl/policy-brief-meerderheid-vn-lidstaten-wil-onderhandelingen-kernwapenverbod-2017-nederland-niet/

+ Will the Dutch participate in the nuclear ban treaty negotiations?

Yes!  As a matter of fact the Netherlands has committed to participate in the ban treaty negotiations on several occasions.

Here is an overview:

  1. In the Dutch explanation of vote after the General Assembly First Committee (L41) decision:

“The Netherlands will continue to make its best efforts to bridge the positions of those that support the concept of early negotiations on a nuclear weapons ban and of those that do not. We are willing to engage on any and all ideas or initiatives. And we will always ensure that a ban would be fully compatible with our obligations as member of NATO, a nuclear alliance.”

  1. In a letter from Dutch Foreign Minister Koenders to the Parliament (27 October 2016, DVB/NW-709/16)

Minister Koenders concludes his letter by (pages 5):  unofficial translation

 

“The cabinet does not leave room for misunderstanding: the Netherlands will substantively take part in international discussions on a treaty for a ban on nuclear weapons without anticipating on a judgement on the end result, thereby implementing the parliamentary motion-Sjoerdsma (April 23, 2015, document 33 783, no 19). The Netherlands will promote the verifiability of a nuclear ban treaty, will encourage the nuclear weapon possessor states to participate, and will ensure that NPT Article VI, and the chronology therein, is respected/secured.

The exact modalities by which the Netherlands in March 2017 will participate, as well as the conditions for accepting the end result, are still under consideration.

  1. To the Dutch media (NOS.nl, October 28, 2016, http://nos.nl/artikel/2140018-vn-gaat-praten-over-kernwapenverbod-nederland-stemt-niet.html). See here the video interview, please find the below the full transcript unofficial English translation of the interview (quotes on participation are in italics).

 

Minister Koenders: “We abstained because we had problems with the resolution, because the abolishment of nuclear weapons is up to discussion -we are of course in favor of that- but without good verification mechanisms, which is obviously not good. We were the only NATO country that did not vote against because I think in these dangerous times we should talk about nuclear disarmament. We are also going to participate in these negotiations, so we did stuck our neck out. But if you really want to do well this must be verified really well in the next months. But times are risky and I think, as the Netherlands, you must also be constructive.

Journalist: “Yet you acted differently than the majority of the House wanted?” ‘

Minister Koenders: “We had earlier motions of the House, mainly on to participation in negotiations. We will participate. At the same we have the role of bridge builder they wanted us to have between nuclear weapon states and non-nuclear weapon states, you need this otherwise you never come to a nuclear weapon-free world. We have taken this into account as well.

Journalist: “Does it mean that this was a bit precooked that Netherlands was the only NATO member that was going to do this?”

Minister Koenders: “This is not pre-cooked, this was a well-thought-out decision we took yesterday. There is also pressure on us from NATO member countries who say ‘you must vote against’. I find important that at this time, when we also talk about nuclear weapons, we participate in negotiations, and I think it is important that it will soon should be verifiable, otherwise we will not be in a safer but less safe world.

Journalist: “But why is the Netherlands put under pressure?”

Minister Koenders: “Because a lot of NATO countries think we should vote against it. They say ‘this is not the road to nuclear disarmament’.  I have criticisms on the resolution, this is the reason why we haven’t voted in favor. But I do believe that we should be open to the rest of the world, countries without nuclear weapons, because we otherwise the continuation of the complete non-proliferation treaty could become very difficult. And that is actually the basis of world peace.”

+ What was the result of the PAX Citizen's initiative 'Ban nuclear weapons in the Netherlands'?

On April 28, 2016, the Dutch parliament had a debate on the citizen’s initiative “Teken tegen Kernwapens”. In this initiative a national ban on nuclear weapons was proposed. The initiative has been signed by 45.608 Dutch people and was promoted by PAX, the Dutch Red Cross and ASN Bank.

During the debate several party spokespeople embraced the proposal to ban nuclear weapons in the Netherlands and a clear majority supported a motion calling upon the government to use the Open Ended Working Group to actively work on effective measures, including the start of negotiations on an international ban on nuclear weapons, in order to achieve a world without nuclear weapons. It also calls upon the Government to involve other NATO member States in these negotiations. This motion is one of the outcomes of the parliamentary debate on PAX’ citizen’s proposal ‘Ban nuclear weapons in the Netherlands’ (April 28, 2016) and was adopted by a large majority on May 17, 2016.

+ What other parliamentary motions exists that are relevant?

Use the Open Ended working group to “to taking effective measures, including the launch of negotiations on an international ban on nuclear weapons, to achieve a world that is free of nuclear weapons” and to “encourage other member states of the NATO alliance to get involved in these negotiations“

-Servaes et al.

The Hague 2016, House of Representatives, 2015–2016 session, 34 419, no. 11

“[S]eize the opportunity presented by this undesirable modernisation of the nuclear weapons in Europe to reinvigorate efforts to achieve worldwide nuclear disarmament”

  • Sjoerdsma and Servaes

The Hague 2016, House of Representatives, 2015–2016 session, 34 419, no. 10

“[A}llow the House to inspect the bilateral treaties between the United States and the Netherlands” related to the Netherlands nuclear weapons task in the framework of NATO.

  • Sjoerdsma and Van Bommel

The Hague 2016, House of Representatives, 2015–2016 session, 34 419, no. 9

An overview of related adopted motions can be found here: http://nonukes.nl/overzicht-van-aangenomen-moties-in-de-tweede-kamer-over-nucleaire-ontwapening/ 

Other 

+ Which countries have nuclear weapons?

The USA, Russia, the United Kingdom, France, China, India, Pakistan and North-Korea are all in the possession of nuclear weapons. Israel has never publicly admitted that it has nukes, but it is a public secret that it has.

Next to these states, there are several NATO-member states that have US tactical nuclear weapons on their soil – stored to be used in a European continental nuclear war. These states are: Germany, Belgium, Italy, Turkey and the Netherlands. 

+ What are nuclear warheads and delivery systems?

A nuclear weapon consists of a warhead and a delivery system or delivery platform. The warhead is the explosive component.

A delivery system (for example: a ballistic missile) can contain one or more warheads.

Delivery platforms include things like aircraft capable of dropping nuclear bombs, or submarines that are capable of carrying nuclear weapons.

+ Is it legal to use nuclear weapons?

International Humanitarian Law, or The Laws of War determines how to behave during wartime. For example, one must not kill enemy soldiers that have surrendered and laid their weapons down, and it’s illegal to kill defenceless people who did not take part in the fighting.

The effects of a nuclear bomb reach much further than soldiers, and they continue long after the initial explosion. When the United States dropped the bomb on Hiroshima, the blast instantly killed more than 90% of the Hiroshima medical community. The burst temperature, estimated to reach over a million degrees Celsius, was so hot that the air itself caught fire. Radiated particles contaminated large areas and many exposed people exposed died of radiation sickness, or developed forms of cancer later on. Nuclear weapons cannot distinguish between soldiers and civilians.

In May 2010, for the first time, signatories of the Non-Proliferation Treaty expressed “deep concern at the catastrophic humanitarian consequences of any use of nuclear weapons and reaffirms the need for all States at
all times to comply with applicable international law, including international humanitarian law”.

Linking Humanitarian Law to nuclear weapons strengthens opportunities to prevent future use of these weapons by outlawing them altogether. Just as International Humanitarian Law led to the outlawing of biological and chemical weapons, it too can be a path to forever outlaw nuclear weapons. 

+ Is it legal to have nuclear weapons?
 

According to the nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT), it is not legal to build, buy or steal nuclear weapons. However, for the five countries who tested nuclear weapons before 1967, a loophole exists. These five (China, France, Russia, the UK and the US) are not forbidden to have them, but are legally obliged to negotiate nuclear disarmament. Every country in the world- except India, Israel, North Korea and Pakistan – is part of the NPT.

In its very first resolution, the General Assembly of the United Nations in 1946 agreed to establish a commission to work on “the elimination from national armaments of atomic weapons and all other major weapons adaptable to mass destruction”. This commission eventually became the International Atomic Energy Agency (IAEA).The IAEA is responsible for helping countries develop peaceful uses of nuclear technology (including energy and medicine) while making sure that they do not use this information or material to make nuclear weapons. The NPT requires that countries without nuclear weapons sign a safeguards agreement with the IAEA that regulates how this development and monitoring is to take place. In the NPT, the nuclear powers pledged to negotiate nuclear disarmament. Today, the NPT has been in force for over 40 years, yet there remain over 15.000 nuclear weapons in the world. Since 1997 proposals have been circulated in the UN General Assembly to create a treaty that would make nuclear weapons illegal for EVERYONE. However, because of the political importance some countries attach to their nuclear weapons, negotiations on this proposal have not yet begun.

The world requested, through the UN General Assembly, some clarification about the responsibility of the five Nuclear Weapons States to meet their disarmament obligations. The International Court of Justice clarified that not only do the countries that have nuclear weapons need to negotiate disarmament, they need to get a result from those negotiations that will lead to a nuclear weapons free world. 

+ Didn’t Nuclear Weapons end the Second World War?
 By the time the first nuclear weapon was tested, Germany had already surrendered. There are many doubts raised as to whether the bombs dropped on Hiroshima and Nagasaki were the reason that Japan surrendered, or if it was actually the Soviet declaration of war on Japan that was the cause. 
+ Didn’t Nuclear Weapons Keep the Cold War cold?
The mutual buildup of nuclear weapons between the USSR and the US may have prevented the two from engaging in war with one another directly, however, proxy wars (generally on the territories of developing nations) continued. War did not end with the development of the bomb. The chance that one of the proxy wars could have flared into a nuclear war was very close- several times.   
+ Don’t we need them to prevent terrorists or rogue countries from using them?
The more nuclear weapons that exist, the more chances there are for them to be lost, stolen, or accidentally used. The only way to keep them out of the hands of the ‘bad guys’ is to get them out of everyone’s hands.  
+ What do nuclear weapons cost?

The secrecy around nuclear weapons means that for most countries, no reliable estimates exist on annual expenditures on nuclear weapons. The US is one of the more transparent countries in this respect, we know they spend more than $35.000.000.000 (35 billion dollars) on nuclear arms each year.

Only a small part of the high cost of nuclear arms is the actual warhead. The entire process is costly. Development, testing, maintenance, security, storage, training of personnel and disposal together make nuclear weapons expensive, especially considering their relatively limited relevance in modern warfare.

Estimates are that the US alone spent $5.480.000.000.000 (or 5,48 trillion dollars) on nuclear arms in the first 50 years of their existence. And expenditures for nuclear arms never stop, unless we get rid of them all- and even then it will cost money to keep the poisonous waste generated by their disarmament out of the environment.

The US plans to spend another $4 billion just to extend the life of one type of warhead, the B61 bomb. The costs of nuclear weapons extend even further. The same B61 bombs need to be dropped above their targets by fighter planes. In choosing replacement planes , all countries involved in flying B61 bombs have to ask the question: Do they buy a new plane that can carry and drop nuclear weapons? If so, it means the choice is limited to basically one option, namely the chronically delayed and technologically challenged F-35 Joint Strike Fighter. Making the F-35 capable of the nuclear task will add another $440 million to the already mindboggling development budget.

All expenses are relative, of course. But for weapons that by design are contrary to the Laws of War, the financial burden is enormous.


Comments are closed.

Back to Top ↑

PAX